เคยไปสอนหนังสือก็หลายครั้ง เคยเป็นวิทยากรก็เกินจะนับไหว แต่หน้าที่ใหม่ที่ได้รับคือ เป็นผู้ดำเนินรายการ ก็คือ เผอิญว่าคนที่ทำหน้าที่นี้อยู่เดิมลาออกไปแล้ว ดังนั้นหน้าที่จึงถูกถ่ายทอดลงสู่เจ้าหน้าที่จิปาถะโดยไม่ได้นัดหมาย ก็ครั้งแรกต้องไปเป็นผู้ดำเนินรายงานงานเสวนาที่ ภูเก็ต (งานเสวนาก็คือ Panel discussion นั่นเอง)

โดยปกติแล้วสิ่งที่ต้องเตรียมสำหรับการสอนหรือพูดคือ

• เนื้อหา จะสอนอะไรบ้าง จะพูดอะไรบ้าง
• ลำดับ พูดอะไรก่อน อะไรหลัง (อันนี้ Drupal ยากสุด เพราะตัวมันเวลาใช้งานจะมีความสัมพันธ์ไขว้กันไปมา ลำดับการสอนลำบากมาก)
• จินตาการถึงผู้เรียนในแต่ละระดับ ว่าเมื่อพูดเรื่องนี้ เขาจะคิดอะไร จะทำความเข้าใจยังไง สามารถเข้าใจผิดเป็นแบบไหนได้บ้าง จะดึงกลับเข้ากรอบเดิมได้ยังไง
• สิ่งที่ยังไม่ควรพูด อาจเป็นเรื่องเทคนิคจ๋า หรือเรื่องที่ซับซ้อนเกินกว่าที่จะเข้าใจได้ในตอนนี้
• แรงบันดาลใจ หาอะไรจ๊าบๆมาเล่า เพื่อให้หลังจบอบรมหรือสัมมนาไปแล้ว เขาจะเกิดความอยากที่จะไปศึกษาต่อ
• การประยุกต์ใช้ ให้เขานึกออกว่ามันจะไปเอฟเฟกต์กับชีวิตจริงของเขาได้ยังไง

อันนั้นคือคร่าวๆของสิ่งที่ผู้สอนหรือวิทยากรจะต้องเจอ แต่พอเป็นผู้ดำเนินรายการแล้วมันจะต่องออกไป

สิ่งที่จะต้องเตรียมคือ

• คำถาม อะไรถามก่อน ถามหลัง
• ปรับพื้น ต้องเสริมข้อมูลก่อนเริ่ม เพื่อให้ผู้เข้าฟังมีความรู้พื้นฐานพอที่จะเข้าใจเนื้อหาในการเสวนา
• มันให้ความรู้สึกแบบเกม RTS ด้วย คือบางทีเราเรียงคำถามไว้แล้ว แต่เกิดผู้พูดดันพูดทับคำถามที่เตรียมไว้แล้วเราก็ต้องแก้เกมให้ทัน หรือถ้าพูดแล้วไปเกี่ยวกับคำถามอื่น ก็อาจจะต้องดึงคำถามอื่นขึ้นมาก่อน เพื่อให้ต่อกัน แล้วค่อยดึงเนื้อหากลับเข้าไปที่คำถามก่อนหน้าที่เตรียมไว้
• สิ่งที่ยากสุดคือ ต้องพูดให้ผู้ฟังเข้าใจ ในกรณีของเรื่องที่มันเข้าใจยาก
• ต้องฟังทุกสิ่งที่ทุกคนพูด แล้วต้องสรุปด้วย กรณีที่ผู้เสวนาพูดแล้วผู้ฟังอาจจะไม่เข้าใจ
• ต้องเช็คเวลาเสมอ ว่าถึงเวลาไหนแล้ว แล้วถ้ายิงคำถามถัดไปผู้เสวนาจะใช้เวลาประมาณไหน
• ถ้าเวลาดูท่าจะเกินต้องตัดจบที่ตรงไหน แล้วถ้าดูแล้วมีแววจะจบก่อนเวลาต้องขุดคำถามสดขึ้นมาใช้
• การตั้งใจฟังจะมีประโยชน์มากในการคิดคำถามสด
• ต้องนั่งฟังสัมมนาเรื่องก่อนหน้าการเสวนา เพื่อที่เวลาเสวนาจะได้ดึงคำถามที่เชื่อมโยงจากตอนสัมมนาได้ และไม่ถามคำถามซ้ำกับที่วิทยากรเคยพูดไปแล้ว และจะได้ปรับคำถามให้สอดคล้องกับหัวข้อสัมมนาที่พูดไปแล้ว

ถ้าเรียงตามง่ายยากเลยก็

• เป็นวิทยากร
• สอนหนังสือ
• เป็นผู้ดำเนินรายการ