ผมอ่านเจอประวัติพระอานนท์ก็ตั้งหลายทีนะ แต่ไม่เคยอ่านเจอว่าพระอานนท์นิพพานยังไง ก็มาเจอในหนังสือเล่มนี้แหล่ะ

ท่านสาธุชนทั้งหลาย! ครั้งพระอานนท์เที่วจาริกโปรดเวไนยสัตว์ตลอดทั่วทุกแคว้นในแดนชมพูทวีป แวะเวียนจำพรรษาไปในนครน้อยใหญ่ หมุนเวียนสลับสับเปลี่ยนไปเรื่อยๆ มิได้หยุดยั้งตราบจนกระทั่งพระอานนท์เถรเจ้ามีอายุย่างเข้าถึง 120 ปี ได้เข้านิโรธสมาบัติ ออกจากนิโรธสมาบัติแล้วได้พิจารณาถึงอายุสังขารของตนก็ทราบด้วยทิพยญาณว่า บัดนี้กาลเวลาของท่านเหลือเวลาอีกไม่มากนัก จักต้องดับขันธ์เข้าสู่พระนิพพาน ท่านตรวจดูด้วยทิพยญาณถึงสถานที่จะปรินิพพานก็ปรากฏชัดว่า สถานที่นั้นคือ ฝั่งน้ำโรหิณี เป็นสายน้ำกั้นระหว่างกรุงกบิลพัสดุ์ กับกรุงเทวทหะ ซึ่งมีพระประยูรญาติทั้งสายโลหิตร่วมกันใช้สอยมาตั้งแต่ครั้งโบราณกาลนานนับหลายพันปี หากนิพพานในฝั่งใดฝั่งหนึ่ง พระญาติจักทะเลาะแก่งแย่งพระธาตุ ทำสงครามประหัตประหารกัน นี่คือผลจากการตรวจดูด้วยอนาคตังสญาณ ก็รู้แจ้งชัดถึงอนาคตกาลข้างหน้าเป็นที่น่าอัจรรย์

ครั้นใกล้จะนิพพาน พระอานนท์ได้เดินทางไปโปรดพระญาติทั้งสองฟากฝั่ง คือ ฝั่งกบิลพัสดุ์วันนี้ ฝั่งเทวทหะพรุ่งนี้ สลับสับเปลี่ยนไปเรื่อยๆ จนถึงวาระสุดท้ายแห่งวันมหาวิปโยค พระอานนท์นั่งเข้าฌานสมาบัติ ตั้งแต่รูปฌาน คือ ปฐมฌาน จนถึงจตุตถฌาน แล้วก็เข้าอรุปฌาน ตั้งแต่อากาสานัญจายตนฌาน จนถึง เนวสัญญานาสัญญายตนฌาน รอสักระยะหนึ่งจึงถอยลงมาอยู่ในรูปฌาน 4 คือ จตุตถฌาน อาศัยอรหันตฤทธิ์ ทรงอภิญญาฌานแล้วค่อยๆ เหาะลอยขึ้นไปในอากาศ เหนือแม่น้ำโรหิณี แล้วอธิษฐานจิตแสดงอรหันตฤทธิ์ แปลงกายเป็น 2 ภาคแสดงธรรมโต้ตอบต่อกัน แสดงฤทธิ์ด้วยการแบ่งกายจากองค์เดียวเป็นหลายองค์ แสดงฤทธิ์ให้มีท่อน้ำ ท่อไฟพุ่งออกมาจากกาย และแสดงฤทธิ์ด้วยประการอื่นๆ มากมายคล้ายกับพระพุทธปาฏิหาริย์ นี้คือแสดงถึงอิทธิปาฏิหาริย์ที่พระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้าทุกองค์จักต้องแสดงให้ปรากฏแก่สายตาชาวโลกว่า อิทธิปาฏิหาริย์มีจริง ผู้จะแสดงอิทธิวิธีได้ก็มีแต่อริยสาวกในเฉพาะพระพุทธศาสนาเท่านั้น ส่วนลัทธินอกพระธรรมวินัยนี้ ไม่มีสาวกใดจะสามารถแสดงอิทธิวิธีที่วิจิตรพิสดารได้ พระอานนท์เถระได้กระทำตามเยี่ยงอย่างของพระอริยสาวกผู้ทรงอภิญญาทั้งหลายต้องแสดงอิทธิปาฏิหาริย์ให้ปวงชนหายข้อกังขา และให้มหาชนได้ชมเป็นบุญตาว่านี้คือ อรหันตฤทธิ์ที่เกิดจากพระอรหันต์เจ้าทั้งหลาย ซ฿งมีเฉพาะในพระธรรมวินัยของพระตถาคตเจ้าในพระพุทธศาสนานี้เท่านั้น

การแสดงฤทธิ์ของพระอานนท์ด้วยอรหัตฤทธิ์นานาประการจนปรากฏเป็นที่ประจักษ์แก่สายตาของมหาชนชาวกบิลพัสดุ์ และชาวเทวทหะ นับว่าเป็นมหาบุญกุศลที่ยิ่งใหญ่ที่พวกเหล่าพระญาติแห่งศากยวงศ์และโกลิยวงศ์ได้เห็นการแสดงฤทธิ์ของพระอานนท์เถระผู้มีจิตเมตตาต่อพระประยูรญาติ และต่อมหาชนชาวชมพูทวีปที่รักใครบูชาองค์ท่านเป็นล้นพ้นหาประมาณมิได้ ครั้นแล้วพระอานนท์ก็อธิษฐานจิตให้เกิดเตโชธาตุ เป็นไฟสีแดงเพลิงลุกโชติช่วงโชตนาการ ไฟกสิณเริ่มไหม้จีวรแล้วลามเลียเผาสรีระร่างของท่านและดับขันธ์ปรินัพพานอยู่ระหว่างท่ามกลางอากาศ เหนือแม่น้ำโรหิณี แรงอธิษฐานทำให้อัฐิธาตุคือกระดูกซึ่งกลายเป็นพระธาตุ ตกลงมาบนฝากฝั่งทั้งสองเท่ากัน เพื่อพระญาติทั้งสองฝ่ายจะได้ไม่ต้องยื้อแย่งกัน จักได้พากันนำไปสักการะบูชาในนครทั้งสอง ครั้นแล้วไม่นานนักก็ปรากฏมีหมู่ปวงเทพยดาเหาะลงมาประพรมอัฐิธาตุด้วยน้ำทิพย์ สรีระธาตุเป็นสีขาวบริสุทธิ์ สะอาดดังสีเงิน พร้อมเกิดเสียงดนตรีทิพย์บรรเลงก้องกังวานอยู่ท่ามกลางนภากาศ ด้วยจังหวะเพลงมหาวิปโยกสุดแสนเศร้า กอปรด้วยเสียงทุ้มนุ่มลึกระคนด้วยความรักเคารพและอาลัย ยากที่จะมีเสียงดนตรีอื่นใดในโลกมนุษย์มาเปรียบได้ ยังความโศกสลดซาบซึ้งประทับใจแก่เหล่าพระประยูรญาติและประชาราษฎร์ทั้งมวล ต่างก็พากันหลั่งน้ำตาอาลัย สะอื้นร่ำไห้ เก็บความประทับใจไว้ในดวงจิตอีกวาระหนึ่ง

จัดว่านิพพานได้แปลกมาก แต่เรากลับมักได้ยินกันแต่เรื่อง พระอานนท์ได้อรหัตผลยังไงเสียมากกว่า

หน้า 320 ตามรอยธรรมพระอานนท์พุทธอนุชา
ISBN: 9789748041964